Punjabi Poetry

ਵਿੱਦਿਆ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਬੇਕਾਰੀ ਹੈ! ਵਿੱਦਿਆ ਪਰਉਪਕਾਰੀ ਹੈ। ਜਿਸਨੇ ਵਿੱਦਿਆ ਸਿੱਖ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਜੂਨ ਸਵਾਰੀ ਹੈ। ਵਿੱਦਿਆ ਵਾਲੇ ਯਾਰਾਂ ਦੀ, ਸਭ

ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਗੀਤ ਆਰ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਾਰ ਦੀਆਂ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ। ਨਿੱਕੇ-ਨਿੱਕੇ ਬੱਚੇ ਹਾਂ। ਕੁੜੀਆਂ-ਮੁੰਡੇ ‘ਕੱਠੇ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ

ਆਪਣੀ ਰੇਲ ਭਜਾਈਏ ਚੱਲੋ ਰੇਲ ਬਣਾਈਏ ਆਪਾਂ! ਛੁਕ-ਛੁਕ ਰੇਲ ਭਜਾਈਏ ਆਪਾਂ। ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ‘ਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ, ਜਾਤੀ ਭੇਦ ਮਿਟਾਈਏ ਆਪਾਂ।

ਸਾਡਾ ਘਰ ਕੱਚੀਆਂ-ਪੱਕੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲਾ, ਰੰਗ-ਬਰੰਗੇ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਹੈ ਸਾਡਾ ਘਰ- ਇਸ ਦਾ ਸੁਹਣਾ ਦਰ……! ਇੱਥੇ ਮੇਰੀ ਮੰਮੀ ਰਹਿੰਦੀ,

ਰੋਜ਼-ਸਵੇਰੇ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਤੜਕੇ ਉੱਠਾਂ, ਸੈਰ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾਵਾਂ। ਅੱਧਾ-ਪੌਣਾ ਘੰਟਾ ਲਾ ਕੇ, ਮੁੜ ਕੇ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂ। ਆ ਦੰਦਾਂ ਦੀ

ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਗੀਤ ਊੜਾ-ਆੜਾ-ਈੜੀ-ਸੱਸਾ-ਹਾਹਾ ਕਹਿ ਲਈਏ। ਵਿੱਦਿਆ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਇਹਦਾ ਲਾਹਾ ਲੈ ਲਈਏ। ਕੱਕਾ-ਖੱਖਾ-ਗੱਗਾ-ਘੱਗਾ-ਙਈਆਂ ਦਸਵਾਂ। ਪੜ੍ਹਨ ਦੀਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਲਈਆਂ

ਮੇਲੇ ਚੱਲੀਏ ਨ੍ਹਾ-ਧੋ ਕੇ ਚੱਲੀਏ ਮੇਲੇ। ਕਰਾਂਗੇ ਉੱਥੇ ਹਾਸੇ-ਖੇਲੇ। ਰੱਜ ਮਿਠਈਆਂ ਖਾਵਾਂਗੇ, ਵਾਹ!ਵਾਹ! ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਵਾਂਗੇ—। ਮੇਲੇ ਦੇ ਵਿੱਚ ਰੌਣਕ ਡਾਢੀ।

ਲੁਕਣ-ਮੀਚੀ ਸ਼ਾਮ ਹੋਈ ਪ੍ਰਛਾਵੇਂ ਢਲ ਗਏ। ਸੰਗੀ-ਸਾਥੀ ਆ ਕੇ ਰਲ ਗਏ। ਆਓ ਸਾਥੀਓ ਖੇਡ ਰਚਾਈਏ। ਪਲ ਦੋ ਪਲ ਲਈ ਦਿਲ

ਲੋਹੜੀ ਪਾਥੀਆ, ਲੱਕੜਾਂ, ਕਾਨੇ ਲਾ ਕੇ, ਅਸਾਂ ਬਣਾਈ ਲੋਹੜੀ ਆ! ਲੋਹੜੀ ਆ ਬਈ ਲੋਹੜੀ ਆ, ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਲੋਹੜੀ ਆ!! ‘ਕੱਠੇ

ਮਾਂ ਮੇਰੀ ਲਾਡ ਲਡਾਵੇ ਮਾਂ। ਚੂਰੀ ਕੁੱਟ ਖੁਆਵੇ ਮਾਂ। ਜਦੋਂ ਸਕੂਲੋਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਆਵਾਂ, ਫੁੱਲ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਿੜ ਜਾਵੇ ਮਾਂ। ਰੋਜ਼

ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਨਿੱਕੀ ਜਿਹੀ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ, ਆਉਂਦੀ ਜਦੋਂ ਚੱਲ ਕੇ। ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਜਾਂਦੇ, ਕੋਲ ਉਹਦੇ ਰਲ ਕੇ। “ਮਧੂ-ਮੱਖੀ, ਮਧੂ-ਮੱਖੀ, ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ

ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਫੱਟੀ ਬਸਤਾ ਚੁਕ ਸਕੂਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੇ ਜਾ ਕੇ ਵਿੱਦਿਆ ਪਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ

ਪਿਆਰਾ ਪੈੱਨ ਨਾ ਹਲਕਾ ਨਾ ਭਾਰਾ ਪੈੱਨ। ਮੇਰਾ ਬੜਾ ਪਿਆਰਾ ਪੈੱਨ। ਕਾਪੀ ਉੱਤੇ ਤਰਦਾ ਜਾਵੇ। ਲਿਖ-ਲਿਖ ਵਰਕੇ ਭਰਦਾ ਜਾਵੇ। ਮਨ

ਬੱਚੇ ਜੋ ਬੱਚੇ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਉਹ ਨਵੀਂ ਜਮਾਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਨੇ। ਹੁੰਦੇ ਉਹੀ ਬੱਚੇ ਫੇਲ੍ਹ, ਪੜ੍ਹਨੋਂ ਜਿਹੜੇ ਡਰਦੇ ਨੇ। ਚੰਗੇ

ਫੁੱਲਾਂ ਦਾ ਗੀਤ ਫੁੱਲ ਖਿੜੇ ਹਨ ਬਾਗਾਂ ਅੰਦਰ, ਮਹਿਕਾਂ ਪਏ ਖਿਡਾਉਣ ਜੀ। ਬੀਬੇ ਰਾਣੇ ਬੜੇ ਸਿਆਣੇ, ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਮਹਿਕਾਉਣ ਜੀ।

ਚੂਹੀ ‘ਟੁਕ-ਟੁਕ’ ਕਰਦੀ ਬੇ-ਹਿਸਾਬ। ਹੈ ਇੱਕ ਚੂਹੀ ਬੜੀ ਖਰਾਬ। ਬੜੀ ਖਰਾਬੀ ਕਰਦੀ ਹੈ ਇਹ। ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਨਾ ਡਰਦੀ ਹੈ ਇਹ।

ਬਾਂਦਰ ਸਾਡੇ ਕੋਠੇ ਆਉਂਦੇ ਬਾਂਦਰ। ਸਾਨੂੰ ਬੜਾ ਸਤਾਉਂਦੇ ਬਾਂਦਰ। ਮਾਰ ਦੁੜੰਗੇ ਖੌਰੂੰ ਪਾਉਂਦੇ, ਰੱਤੀ ਭਰ ਨਾ ਭਾਉਂਦੇ ਬਾਂਦਰ। ਚੀਜਾਂ ਏਧਰ-ਓਧਰ

ਚਿੜੀਆਂ ਸਾਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਆਵਣ ਚਿੜੀਆਂ। ਨੱਚਣ ਚਹਿਚਹਾਵਣ ਚਿੜੀਆਂ। ਮੈਂ ਚਿੜੀਆਂ ਨੂੰ ਚੋਗਾ ਪਾਵਾਂ। ਪਾਣੀ ਕੌਲੀ ਵਿੱਚ ਪਿਆਵਾਂ। ਮਾਰ ਦੁੜੰਗੇ

ਗਰਮੀ ਆਈ ਗਰਮੀ ਆਈ-ਗਰਮੀ ਆਈ। ਕਿੰਨੀ ਭੈੜੀ ਗਰਮੀ ਆਈ। ਸੂਰਜ ਗੋਲਾ ਅੱਗ ਵਰ੍ਹਾਉਂਦਾ। ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਕਹਿਰ ਕਮਾਉਂਦਾ। ਲੋਕੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਲ-ਦੁਹਾਈ,